सप्तरी जिल्लाको तिलाठी कोईलाडी गाउँपालिकामे पर्ने दुई प्रसिद्ध सरकारी विद्यालयहरू—लक्ष्मी बल्लभ नर्सिङ माध्यमिक विद्यालय (वड नं. ७, बभनगामे कट्टी) र श्री पब्लिक माध्यमिक विद्यालय लौनिया,तिलाठी (वाड नं. २) —को यो वर्षको SEE नतिजा अत्यन्तै निराशाजनक देखिएको छ।
यी विद्यालयहरू जिल्लाका पुराना र ऐतिहासिक शैक्षिक संस्थाहरू मानिए पनि पछिल्ला वर्षमे तिनको अकूत गिरावटले शिक्षा क्षेत्रलाई गम्भीर संकटतर्फ धकेलेको छ।
लक्ष्मी बल्लभ नर्सिङ मा.वि.बाट यस वर्ष SEE परीक्षामे १७९ विद्यार्थी सहभागी भ भने, तीमध्ये केवल १७ जना मात्र पास हुन सके। यस्तै, लौनिया,तिलाठी मा.वि.बाट १६४ विद्यार्थी सहभागी हुँदा मात्र १४ जना विद्यार्थी पास भएका छन्। यथार्थमा, यी दुई विद्यालयको नतिजा मात्र होइन, उनीहरूको शैक्षिक संरचना, स्रोतसाधनको व्यवस्थापन र प्रशासनिक चनाखोपनि प्रश्नवाचक छ।
गाउँपालिकाका शिक्षा संयोजक चन्द्र भूषण रायका अनुसार, दुबै विद्यालयमे शिक्षकहरूको विषयगत दक्षता कमजोर रहेको पाइएको छ। धेरैजसो शिक्षक ‘भाेट बैंक’मार्फत अस्थायी रूपमे नियुक्त गरिएका छन्, जसले तिनको शिक्षण क्षमतामे प्रश्न उठाएको छ। यस्ता नियुक्तिहरूमे राजनीतिक हस्तक्षेप हावी भएको बताउँछन् अभिभावकहरू, जसले गुणस्तरीय शिक्षा पाउने विद्यार्थीहरूको अधिकार हनन भएको छ।
यस अवस्था सँगै अभिभावकहरू आक्रोशित छन्। उनीहरूको भनाइ छ कि स्थानीय सरकारले सरकारी विद्यालयप्रति उदासीनता देखाइरहेको छ। निजी विद्यालयलाई संरक्षण तथा प्रोत्साहन गरिने नीति देखिएको छ—जहाँ शुल्क तिरेर शिक्षण हुने भ पनि, स्तर र मापदण्डका दृष्टिले सरकारी विद्यालयहरू झन् पिछडिएका छन्।
यसले अझ स्पष्ट बनाएको छ कि सरकारी विद्यालयमे गुणस्तरीय शिक्षा दिन सक्ने वातावरण छनि। विद्यालयमे शिक्षकहरूको नियमित प्रशिक्षण, अध्यापन मूल्यांकन, पाठ्यक्रम अनुसार सामग्रीको उपलब्धता, तथा मनोवैज्ञानिक समर्थन प्रणालीको अभावले विद्यार्थीहरू प्रतिस्पर्धाबाट टाढा रहेका छन्। यस्तो नतिजाले विद्यार् अछिो आत्मविश्वासमे गहिरो प्रभाव परेको छ।
साथै, यो समस्या तिलाठी कोईलाडी मात्र होइन, सम्पूर्ण सप्तरी जिल्लाको शिक्षा प्रणालीको चुनौती बन्न पुगेको छ। केही वर्ष अघिसम्म ख्यातिप्राप्त विद्यालयहरूमे राम्रो नतिजा आउने गर्थ्यो, तर हाल स्थायित्वविहीन नीतिहरू, राजनीतिक हस्तक्षेप र प्रशासनिक कमजोरीका कारण शिक्षाको गुणस्तर लगातार गिरावट हुँदैछ।
अब समय आएको छ कि स्थानीय तहले शिक्षा क्षेत्रलाई प्राथमिकताको रुपमे लिउन्। योग्य शिक्षकको छनोट, पारदर्शी नियुक्ति प्रक्रिया, विद्यालय व्यवस्थापनमे सुधार, र सरकारी विद्यालयप्रति विश्वसनीयता पुनः स्थापित गर्नतर्फ सजग हुन आवश्यक छ।
यदि यस्तो ढिलासुस्ती जारी रह्यो भने, विद्यार् अछिो भविष्य अन्योलमे पर्नेछ भने समाजमे विभाजन हुने सम्भावना अझ बढी हुनेछ—जहाँ केवल पैसावालाले मात्र गुणस्तरीय शिक्षा पाउनेछन्।
निष्कर्ष:
लक्ष्मी बल्लभ नर्सिङ मा.वि. र लौनिया,तिलाठी मा.वि.को वर्तमान नतिजाले शैक्षिक सन्दर्भमे गहिरो गम्भीरता बोकेको छ। अब सुधारको सन्देश सँगै कार्यान्वयन आवश्यक छ, नत्र ‘शिक्षा सबैको अधिकार’ भन्ने नारामे खोक्रो औचित्य मात्र बाँकी रहनेछ ।
"पब्लिक प्रेस न्यूज डेस्क" यस अनलाइन पोर्टलको आधिकारिक समाचार इकाई हो। यो न्यूज डेस्कले मुख्यतया मधेश प्रदेश, विशेष गरी सप्तरी जिल्ला र आसपासका राजनीतिक, सामाजिक, धार्मिक तथा समसामयिक घटनाहरूलाई समेट्ने गर्दछ।